Waarlijk Wonderbaarlijke Wetenschap

De wereld is beland in een nieuwe geologische tijdschaal: het Antropoceen

Luchtvervuiling door industrialisatie.

De geschiedenis van de aarde wordt opgedeeld in geologische tijdperken en weergegeven in de geologische tijdschaal, zoals vastgesteld door de International Commission on Stratigraphy. De wetenschap die zich bezighoudt met het beschrijven van de gesteentelagen van de aarde is de stratigrafie. De oudste periode in de geologische tijdschaal, het Cambrium, begon ongeveer 541 miljoen jaar geleden. Een geologische verandering van het aardoppervlak voltrekt zich dus meestal over miljoenen jaren. Door het ingrijpen van de mens in de 19de en 20ste eeuw zijn er nu echter zo duidelijke sporen in de geologie van de aarde achtergelaten dat wetenschappers met overtuiging over een nieuwe geologische periode spreken.

Geologische tijdschaal
De geologische geschiedenis van de aarde wordt beschreven aan de hand van aardlagen. Over het algemeen kun je stellen dat aardlagen op verschillende plaatsen op de aarde met elkaar vergelijkbaar zijn. De ouderdom van aardlagen kan tegenwoordig redelijk precies vastgesteld worden door middel van radiometrische dateringen. Het huidige geologische tijdperk wordt het Kwartair genoemd, verdeeld over het Pleistoceen en Haloceen, dat samenvalt met de huidige ijstijd en ongeveer 2,5 mln jaar beslaat.

De geologische tijdschaal.

De geologische tijdschaal.

Waarom een nieuwe geologische periode?
Een groep wetenschappers van de Subcommission on Quaternary Stratigraphy heeft vastgesteld dat door ingrijpen van de mens sinds het begin van de industriële revolutie (circa 1800, anderen voelen meer voor het begin van het nucleaire tijdperk, circa 1950) de geologie van het aardoppervlak dermate sterk is beïnvloed dat de sporen hiervan nog miljoenen jaren zichtbaar zullen zijn. Aangezien de geschiedenis van de aarde wordt weergegeven in geologische tijdperken, afleidbaar aan onderscheidbare geologische aardlagen, is er alle reden om te spreken over een nieuw geologisch tijdperk.

Nucleaire proeven veroorzaken wereldwijde verspreiding van radioactief materiaal.

Nucleaire proeven veroorzaken wereldwijde verspreiding van radioactief materiaal.

Geologische verandering van de aarde
De naam Antropoceen voor het nieuwste geologische tijdperk wordt, sinds atmosferisch chemicus Paul Crutzen en ecoloog Eugene Stoermer deze naam aan het huidige tijdperk in 2000 hebben gegeven, algemeen door wetenschappers gebruikt. Geologische veranderingen, zoals erosie en verplaatsing van sediment, zijn duidelijk beïnvloed door menselijk ingrijpen, zoals kolonisatie van natuurgebieden, landbouw, verstedelijking, opwarming van de aarde, uitsterven van plant- en diersoorten en de chemische samenstelling van de bodem, de oceanen en de atmosfeer.

Grootschalige vervuiling van de oceanen.

Grootschalige vervuiling van de oceanen.

De technologische ontwikkeling van de mens met bijvoorbeeld het gebruik van nieuwe materialen zoals aluminium, cement en plastic, maar ook de nucleaire proeven en de daaruit voortvloeiende verspreiding van radioactief materiaal over de aarde, veroorzaakt geologische sporen die waarschijnlijk over miljoenen jaren nog steeds waarneembaar zijn.

 

Wetenschappelijke tussenstand
De verklaring van de Subcommission on Quaternary Stratigraphy is meer een weergave van de wetenschappelijke overwegingen die er op dit moment bestaan om het Haloceen ten einde te verklaren en het Antropoceen als begonnen. Hiervoor moet aan twee voorwaarden zijn voldaan: 1) de geologische veranderingen moeten alomtegenwoordig en voldoende onderscheidend zijn, en 2) de term Antropoceen moet algemeen geaccepteerd zijn onder wetenschappers. Voor beide lijkt veel te zeggen.

De Subcommission on Quaternary Stratigraphy zal in de loop van 2016 met een definitieve aanbeveling komen. Het is dan aan de International Commission on Stratigraphy om te bepalen of de door de mens veroorzaakte geologische veranderingen zo ingrijpend zijn om met recht te kunnen spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het Antropoceen.

Bron: Werkgroep Antropoceen van de Subcommission on Quaternary Stratigraphy e.a.

Ontbossing - foto Mike Cogh.

Ontbossing – foto Mike Cogh.




Aantal keren gelezen:871.

Deel dit artikel
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailby feather
FacebookrssFacebookrssby feather

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *