Waarlijk Wonderbaarlijke Wetenschap

Mafiga matatu: heel gewoon dat een vrouw in Zuid-Tanzania drie relaties tegelijkertijd heeft

Unyago-ceremonie in volle gang.

Eén van de voorkomende problemen bij de preventie van HIV in Tanzania is de gewoonte om meerdere seksuele relaties tegelijkertijd te onderhouden. Recent zijn de resultaten bekend geworden van een onderzoek naar de gewoonte van vrouwen in een Tanzaniaanse kustprovincie om structureel meerdere relaties op hetzelfde moment te hebben. Opvallend is dat dit een geaccepteerde traditie is, op het initiatief van de vrouw en met motivatie zowel financiële ondersteuning als bevrediging van een seksuele behoefte.

De Ndengereko zijn de meest voorkomende etnische groep in Rufiji district

De Ndengereko zijn de meest voorkomende etnische groep in Rufiji district.

Aan de kust van Zuid-Tanzania ligt het district Rufiji in een rivierdelta, ongeveer 180 km ten zuiden van Dar es Salaam. Het is een landelijk gebied met landbouw, visvangst en een beetje detailhandel langs de hoofdweg als de belangrijkste middelen van bestaan. De bevolking is hoofdzakelijk moslim en de taal Swahili. Er leven ongeveer 200.000 mensen in 94 dorpen. De belangrijkste etnische groep is de Ndengereko, naast de Zaramo, Matumbi, Ngindo, Pogoro en Makonde. Al deze stammen kennen een matrilineaire afstamming, wat wil zeggen dat de kinderen lid worden van de familie van de moeder en bijvoorbeeld de broer en oom van de moeder verantwoordelijk zijn voor haar kinderen. In deze regio bestaat een bijzondere samenlevingsvorm.

Agricultuur is de belangrijkste bestaansvorm in Rufiji

Agricultuur is de belangrijkste bestaansvorm in Rufiji.

Abela M. Agnarson

Abela M. Agnarson.

Het onderzoek
Doel van het onderzoek onder leiding van Abela M. Agnarson, die vloeiend Swahili spreekt, was om een beter zicht te krijgen op de manier waarop seksuele relaties in deze maatschappij verlopen en hoe deze invloed hebben op de verspreiding van HIV. Alhoewel in Tanzania medicijnen tegen HIV voldoende verkrijgbaar zijn, draagt 6% van de volwassen bevolking het virus. Van de getrouwde mannen en vrouwen heeft 29% en van de samenwonende 16% seksuele omgang gehad buiten die relatie in de afgelopen 12 maanden. Met gaat ervan uit dat dit een belangrijke reden is voor de verspreiding van HIV in Tanzania.

Voor het onderzoek in district Rufiji is gekozen voor zowel individuele vraaggesprekken als groepsdiscussies met vrouwen en mannen uit de doelgroep (jongvolwassen en volwassen) en met mensen met een maatschappelijke positie, zoals sociaal werkers, traditionele genezers, instructrices bij initiatieriten (Kungwi), religieuze leiders enz.

Mafiga matatu, letterlijke betekenis.

Mafiga matatu, letterlijke betekenis.

Initiatie en drie stenen
Een belangrijke mijlpaal in het leven van een jonge vrouw in Rufiji is Unyago, een initiatierite die men het beste kan omschrijven als een systeem van informele educatie, meestal gegeven kort na het moment dat een meisje voor het eerst menstrueert, waarbij zij levenslessen krijgt, ook met betrekking tot seksueel gedrag en hoe zij relaties met mannen dient te onderhouden. Als een meisje Unyago heeft ondergaan wordt zij als volwassen beschouwd. Unyago is een systeem waarbij bepaalde gewoonten, seksueel en sociaal gedrag van generatie op generatie worden doorgegeven. De Unyago wordt gegeven door Kungwi, grootmoeders, ondersteund door vrouwen die eerder Unyago hebben ondergaan.

Eén van de belangrijke elementen in Unyago is mafiga matatu. Letterlijk betekent mafiga matatu ‘drie stenen’ en verwijst naar een kookpot, die op drie stenen boven een vuurtje staat en waarbij elke steen onmisbaar is om de kookpot in evenwicht te houden. Het is de benaming van een gewoonte van vrouwen om drie seksuele partners tegelijkertijd te hebben, meestal een echtgenoot en twee (al dan niet getrouwde) mannen daarnaast, zowel om reden van financiële ondersteuning als ter seksuele bevrediging.

Mafiga matatu
Het begrip mafiga matatu staat voor een systeem van vrouwelijke meervoudige concurrente seksuele relaties en het is een algemeen gebruikt begrip in deze maatschappij. De norm is om drie partners (‘drie stenen’) te hebben om de vrouw een voldaan en gebalanceerd leven te geven. In de Unyago wordt uitgelegd hoe een vrouw het aanlegt om in zo’n situatie te komen en benadrukt dat het ontbreken van de drie stenen leidt tot honger en emotionele armoede.

Schematische weergave van mafiga matatu, een vrouw balancerend tussen een vaste partner en twee minnaars.

Schematische weergave van mafiga matatu, een vrouw balancerend tussen een vaste partner en twee minnaars.

In een matrilineaire maatschappij ligt de verantwoordelijkheid voor de kinderen bij de vrouwelijke lijn en niet bij de man. Het is daarom heel gebruikelijk dat de vrouw financiële steun zoekt bij partners buitenshuis om het gezinsinkomen te ondersteunen en in de Unyago wordt ook benadrukt hoe met deze externe relaties om te gaan, zodat de financiële steun niet opdroogt.

Vanuit seksueel oogpunt dient men te bedenken dat in deze moslimgemeenschap een man tot vier vrouwen heeft, waardoor een individuele vrouw vaak aandacht te kort komt. Het is daarnaast niet ongebruikelijk dat ook de man seksuele relaties buiten de deur heeft. Dit tekort aan aandacht voor de vrouw wordt door haar buiten het huwelijk aangevuld (de twee andere stenen). Primair ziet een vrouw mafiga matatu als een manier tot zelfverwezenlijking, waarbij ze vindt niet te kunnen rekenen op haar man.

Ethiek
Je zou verwachten dat mafiga matatu een vorm van ‘vreemdgaan’ is, maar zo wordt dit in deze maatschappij niet beschouwd. Alhoewel de partners niet openlijk over hun seksuele externe relaties worden geacht te spreken, is het bestaan ervan algemeen geaccepteerd, zolang er maar van een zekere continuïteit sprake is. Wanneer een vrouw veel externe seksuele contacten van korte duur heeft wordt dit echter maatschappelijk afgekeurd. Er is in die zin dus wel een onderscheid tussen ‘vreemdgaan’ en mafiga matatu.

Ook uit gesprekken met mannen bleek dat zij geen problemen zagen in de externe relaties van hun vrouw(en) buiten het huwelijk. Integendeel, mafiga matatu werd door de man gezien als een aanvulling van het gezinsinkomen en als een manier om de vrouw tevreden en gebalanceerd te houden. Men was over het algemeen van mening dat de vrouw niet geheel voor haar economische en seksuele behoeften alleen op haar echtgenoot moest leunen. Dat laat onverlet dat de man als hoofd van het gezin werd beschouwd.

District Rufiji in Tanzania.

District Rufiji in Tanzania.

Verzet tegen mafiga matatu
De acceptatie van mafiga matatu was niet alomtegenwoordig. Er waren mannen die er van alles aan deden om hun relatie monogaam te houden, waarbij het gevaar van HIV zeker een rol speelde. Ook religieuze leiders keurden mafiga matatu om begrijpelijke redenen sterk af. Desalniettemin is de rol van grootmoeders van de mannelijke en vrouwelijke lijn in de Unyago-rite vaak doorslaggevend. De anciënniteit van deze vrouwen heeft een doorslaggevend gewicht om de mafiga matatu voort te laten bestaan en het wordt beschouwd als een onlosmakelijk onderdeel van de plaatselijke cultuur.

Conclusie
Alhoewel mafiga matatu in delen van de maatschappij op verzet stuit, lijkt het over het algemeen een geaccepteerde manier voor de vrouw om financiële onafhankelijkheid en seksueel genoegen te verkrijgen. Dat mafiga matatu een bijdrage levert aan de verspreiding van HIV wordt in ieder geval van overheidswege erkend. De oplossing van dit probleem lijkt daarom te liggen in vergroting van de financiële kansen van de vrouw en verbetering van de gendergelijkheid.

Bron:
A.M. Agnarson, S. Strömdahl, F. Levira, H. Masanja, A.E. Thorson: Female-Driven Multiple Concurrent Sexual Partnership Systems in a Rural Part of a Southern Tanzanian Province (2015).




Aantal keren gelezen:611.

Deel dit artikel
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailby feather
FacebookrssFacebookrssby feather

Een reactie

  • josie

    Laat de mensen daar in hun waarde en laat ze daar met rust en doe niet of wij alles beter weten en ons westerse normen en onze waarde daar hene te gaan brengen. Wij westerse mensen hebben al genoeg kapot gemaakt in deze wereld.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *