Waarlijk Wonderbaarlijke Wetenschap

144 jaar geleden gezonken walvisvaarders voor de kust van Alaska ontdekt

Een anker en enkele andere voorwerpen op de zeebodem voor de kust van Alaska - foto NOAA.

Recent zijn voor de kust van Noord-Alaska in het Noordpoolgebied de resten ontdekt van twee walvisvaarders, welke deel uitmaakten van een vloot van maar liefst 33 schepen die in september 1871 ingesloten in het pakijs raakten en vervolgens door hun bemanning werden verlaten. Onder de meer dan 1200 bemanningsleden vielen geen slachtoffers, maar de schepen werden gekraakt door het noordpoolijs en zonken binnen enkele weken. De bemanning werd van het ijs gered door een ondersteunende vloot van zeven schepen die 80 mijl zuidelijker in open zee lag.

Drie schepen van de in het ijs vast geraakte vloot worden verlaten (1871).

Drie schepen van de in het ijs vast geraakte vloot worden verlaten (1871).

Walvisvaarders
De walvisvaart werd door de Amerikanen sinds 1640 uitgeoefend. De opbrengst bestond onder andere uit walvisvlees, levertraan en baleinen. Levertraan werd ook in Nederland ’s winters als suppletie van het voedsel gebruikt om de weerstand tegen de kou te verhogen. Ook Nederland heeft lang een rol gespeeld in de walvisvaart, eerst in de Arctische gebieden en in de twintigste eeuw rond de Zuidpool. In 1964 verkocht Nederland de laatste walvisvaarder aan Japan. Tegenwoordig is de walvisvaart zeer omstreden en wordt deze alleen nog door Japan en Noorwegen bedreven.

Foto van de Concordia, één van de schepen die in het noordpoolijs opgesloten raakten - foto New Bedford Whaling Museum.

Foto van de Concordia, één van de schepen die in het noordpoolijs opgesloten raakten – foto New Bedford Whaling Museum.

In september 1871 lag een vloot van 33 Amerikaanse walvisvaarders, in die tijd nog zeilschepen, voor de noordkust van Alaska te wachten op een gunstige wind die het omringende pakijs de zee op zou blazen, zoals dat in eerdere jaren altijd gebeurd was. De wind keerde echter niet en de schepen raakte volledig ingesloten door het ijs. In de wetenschap dat het ijs de boegen van de schepen zouden kraken besloten de op het schip Champion verzamelde kapiteins van de 33 schepen op 12 september de officieren, bemanning en in sommige gevallen families, in totaal 1219 man, van de schepen te evacueren.

Bemanning gered
Later werden deze mensen van het ijs gered door een in open zee gelegen ondersteunende vloot en teruggebracht naar onder andere San Francisco en Hawaii, waar veel bemanningsleden vandaan kwamen. Er vielen geen slachtoffers, maar het verlies van de 33 walvisvaarders en de lading van de reddende schepen, zoals walvisvangstbenodigdheden en opbrengsten van de walvisvangst, die overboord gezet moest worden om voor de opvarenden ruimte te maken, wordt over het algemeen beschouwt als de oorzaak van de neergang van de Amerikaanse walvisvangst.

Het verlaten van de walvisvaarders in de Arctische Oceaan in september 1871 - foto Ted and Ellie Congdon, Huntington Library.

Het verlaten van de walvisvaarders in de Arctische Oceaan in september 1871 – foto Ted and Ellie Congdon, Huntington Library.

Terugtrekkend ijs door klimaatverandering
Doordat het noordpoolijs zich terugtrekt door de opwarming van de aarde worden er steeds meer vindplaatsen van scheepswrakken in het Noordpoolgebied bereikbaar. Een team van archeologen van het Maritime Heritage Program van het NOAA Office of National Marine Sanctuaries van de Verenigde Staten heeft afgelopen september een strook van 30 zeemijlen voor de kust van Noord-Alaska in de Chukchi Zee verkend, nadat eerder de lokale Inupiat bevolking al onderdelen van de schepen hadden gevonden en houten resten van de schepen op de kust waren aangespoeld.

Zeekaart van het gebied waar onderzoek is gedaan - afbeelding NOAA.

Zeekaart van het gebied waar onderzoek is gedaan – afbeelding NOAA.

Twee scheepswrakken gevonden
Door het gebruik van de modernste sonarapparatuur konden twee van de 33 scheepswrakken gelokaliseerd worden. Daarnaast vond men ankers, bevestigingsmateriaal, ballast en de met baksteen omhulde kookpotten, gebruikt om walvistraan uit te koken, terug. ‘Eerder onderzoek door enkele wetenschappers had aannemelijk gemaakt dat er waarschijnlijk nog wrakken van de vergane schepen aanwezig moesten zijn in dit gebied’, vertelt NOAA-archeoloog en projectleider van het onderzoek. ‘Tot nu toe had niemand een spoor van de aanwezigheid van de verloren gegane vloot gevonden. Dit onderzoek stelt ons in staat het laatste hoofdstuk te schrijven van de geschiedenis van deze belangrijke Amerikaanse maritieme geschiedenis. Het is ook een getuigenis van de invloed die klimaatverandering heeft op het plaatselijke milieu en culturele landschap, inclusief terugtrekkend noordpoolijs en het ontdooien van de permafrost.’

Krabben tussen de spanten van een schip - foto NOAA.

Krabben tussen de spanten van een schip – foto NOAA.

James Delgado, directeur van NOAA’s Office of National Marine Sanctuaries, vertelt dat hij de indruk heeft dat de schepen door het ijs tegen een 90 meter onder zee liggende zandbank zijn gedrukt. Volgens ooggetuigenverslagen uit die tijd brak het ijs de schepen, waardoor het water binnenstroomde en bovenliggende delen wegspoelden, terwijl de boeg door de ballast zonk, vaak nog met ankers aan de zeebodem vastgelegd.

Financiering onderzoek
De expeditie naar de gezonken walvisvloot werd gefinancierd door NOAA’s Office of Exploration and Research, in samenwerking met het NOAA Office of Coast Survey en de Alaska Region of the Bureau of Ocean Energy Management. Het National Oceanic and Atmospheric Administration is een instituut van de Amerikaanse overheid dat zich bezighoudt met onderzoek naar veranderingen van het milieu, van de bodem van de oceanen tot de oppervlakte van de zon.

Bron: NOAA.




Aantal keren gelezen:481.

Deel dit artikel
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailby feather
FacebookrssFacebookrssby feather

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *